Yol Ayrımı
İttihat ve terakki devrindeki nüfuz kazançlarına hasret çeken veya Kuva-yı Milliye’nin çetecilik günlerinde vurgun ve yağma zevki tatmış olanlar, Gazi’nin yanında ve Meclis’te idi. Birçoklarının İnkılap umurlarında bile olmadığını biliyordu. Milletvekilliği de boğaz tokluğu geçime yeter yetmez maaşlı bir vazife idi. İşleri yalnız idealist tarafından görenler yeni bir Batı Türkiye’sinin ve bu Türkiye içinde yeni bir topluluğun kuruluş savaşlarına katılmanın şevki yanında herşeyi unutuyorlardı. Bu heyecanı duymayanların hatırladıkları tek şey, nüfuzlarını satmaktan ibaretti. Para kazanmak için tek sermayeleri de nüfuzları idi. (S.82)
SKODA’NIN NE İDÜĞÜ İLE İLGİLİ
Birgün Hakimiyet’i Milliye gazetesinde oturuyordum. Çankaya’daki evimi kiralayan Çek sefiri beni görmeye geldi. Biraz hoşbeşten sonra Dedi ki:
Bizim Skoda firmasını biliyorsunuz. Bu firmanın Türkiye’deki mümessili Sabur Sami Bey’dir. Bize söylediklerine göre, kendisinin siyasi nüfuzu olmadığı için firmaının işlerini yürütemeyecektir. onun yerine siyasi nüfuz sahibi bir kimsenin bulunmasını bana yazdılar. Aklıma siz geldiniz. Gazi hazretlerinin gazetesinin başındasınız. Lütfen bu mümessilliği kabul etmez misiniz? (S.80)
İŞ BANKASI’NIN KURULUŞ HİKAYESİ
İş Bankası’nın bir nevi politikacılar bankası olarak kuruluş olması, Cumhuriyet tarihi için pek acıklı bir aferizm salgınının başlangıcı olmuştur.
İş Bankası’nı kuranlar ve bilhassa onun umum müdürü, dürüst kimselerdi. Fakat bankayı yürütebilmek ve işletebilmek, uzun müddet devlet otoritesini kullanmaya bağlı kalmıştır. Kolay kazanç elde etmeye çalışanlar, yerli, yabancı, Ankara’da nüfuz tüccarlarını bulmakta ve onlar vasıtasıyla bankayı kendi teşebbüsleri içine sürüklemekte idi. Birkaç defa bankayı pek ağır ziyandan kurtarmak için, onu çıkmaz işlere sokmuş olanları kazandırarak kurtarmak lazım gelmiştir.
Bu kurtarılanlardan biri, ki on parasız bir subay emeklisi olarak ilk meclise katılmıştı, bir demiryolu mukavelesinden tam bir milyon yirmi sekiz bin lira komisyon almıştı. bu komisyonun ehemmiyetli bir kısmı İş Bankası’ndaki hesaplarını kapatmaya ancak yetebilmişti.